Przez lata ADHD kojarzono wyłącznie z nadpobudliwymi dziećmi. Dziś wiemy, że u wielu osób zaburzenie to pozostaje niezdiagnozowane aż do dorosłości — i właśnie wtedy zaczyna dawać się szczególnie we znaki: w pracy, w związkach, w codziennym funkcjonowaniu. Jeśli zastanawiasz się, czy Twoje trudności z koncentracją, impulsywnością lub organizacją czasu mogą mieć wspólny mianownik — ten artykuł jest dla Ciebie.
Czy dorosły może mieć ADHD?
Tak — i to znacznie częściej niż się wydaje. Szacuje się, że ADHD dotyczy około 2,5–4% dorosłej populacji. Duża część tych osób nigdy nie otrzymała diagnozy w dzieciństwie, bo ich objawy były maskowane przez wysoki iloraz inteligencji, silną wolę lub po prostu — brak wiedzy otoczenia.
U dorosłych ADHD rzadko objawia się „bieganiem po ścianach”. Znacznie częściej wygląda tak:
- chroniczne przekładanie zadań na później, mimo świadomości konsekwencji
- trudności z utrzymaniem uwagi podczas rozmów, czytania, spotkań
- impulsywne decyzje — zakupowe, zawodowe, w relacjach
- poczucie chaosu wewnętrznego przy zewnętrznie poukładanym życiu
- częste zmiany pracy, niedokończone projekty, „tysiąc pomysłów naraz”
- nadwrażliwość emocjonalna, szczególnie na odrzucenie (RSD)
Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych?
Diagnoza ADHD u dorosłych to proces — nie jednorazowe spotkanie. W moim gabinecie w Krakowie przebiega w kilku etapach:
1. Wywiad diagnostyczny (DIVA-5)
DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) to ustrukturyzowany wywiad, który ocenia objawy ADHD w dorosłości oraz retrospektywnie — czy były obecne już w dzieciństwie. To kluczowy element diagnozy, bo kryteria diagnostyczne wymagają, by trudności pojawiły się przed 12. rokiem życia.
2. Kwestionariusze samooceny
Stosuję m.in. ASRS (Adult ADHD Self-Report Scale) — skalę stworzoną we współpracy z WHO, która pozwala ocenić nasilenie objawów w życiu codziennym. Kwestionariusze wypełnia pacjent, a w uzasadnionych przypadkach — również osoba bliska.
3. Ocena funkcji poznawczych
W zależności od potrzeb diagnostycznych przeprowadzam testy oceniające uwagę, pamięć roboczą i kontrolę hamowania. Pomagają one odróżnić ADHD od innych zaburzeń, które mogą dawać podobne objawy — takich jak zaburzenia lękowe, depresja czy problemy ze snem.
4. Analiza dokumentacji i historii życia
Stare świadectwa szkolne, opinie nauczycieli, poprzednie konsultacje psychologiczne lub psychiatryczne — każdy dokument może być cenną informacją diagnostyczną.
5. Omówienie wyników i wydanie opinii
Na zakończenie procesu omawiam z pacjentem wyniki, stawiam diagnozę lub wykluczam ADHD, i — jeśli jest taka potrzeba — wydaję pisemną opinię psychologiczną.
Ile trwa diagnoza ADHD u dorosłych?
Cały proces diagnostyczny trwa zazwyczaj 2–3 spotkania, każde po 60–90 minut. Pierwsze spotkanie to szczegółowy wywiad i omówienie zgłaszanych trudności. Kolejne — przeprowadzenie testów i kwestionariuszy. Ostatnie — omówienie wyników i wydanie opinii.
Nie spieszę się z diagnozą. Rzetelna diagnoza ADHD wymaga czasu i uwagi — zarówno mojej, jak i Twojej.
Co daje formalna diagnoza ADHD?
Wiele osób pyta, czy warto „oficjalnie” diagnozować ADHD w dorosłości. Odpowiedź brzmi: tak, i to z kilku powodów.
Po pierwsze — ulga i zrozumienie. Dla wielu dorosłych diagnoza jest pierwszym momentem, kiedy całe życie „układa się w całość”. Lata obwiniania się za lenistwo, brak dyscypliny czy nieodpowiedzialność nagle zyskują inne wyjaśnienie.
Po drugie — dostęp do skutecznej pomocy. Diagnoza otwiera drogę do terapii, coachingu ADHD, a w razie potrzeby — do konsultacji psychiatrycznej i leczenia farmakologicznego.
Po trzecie — dokumentacja. Pisemna opinia psychologiczna może być podstawą do ubiegania się o dostosowania w miejscu pracy, na uczelni lub w procesach orzeczniczych.
Diagnoza ADHD a inne zaburzenia
ADHD rzadko występuje samo. Bardzo często współwystępuje z:
- zaburzeniami lękowymi
- depresją
- dysleksją lub innymi specyficznymi trudnościami w uczeniu się
- zaburzeniami osobowości (szczególnie z klastra B)
- uzależnieniami
Dlatego w procesie diagnostycznym ważne jest, by nie poprzestać na potwierdzeniu lub wykluczeniu ADHD — ale spojrzeć na całość funkcjonowania danej osoby.
Dla kogo jest diagnoza ADHD w moim gabinecie?
Przyjmuję dorosłych oraz młodzież od 16. roku życia. Diagnoza prowadzona jest stacjonarnie w Krakowie (ul. Bogusławskiego 6) lub — w wybranych etapach — online.
Jeśli od dawna zastanawiasz się, czy to co czujesz może być ADHD, nie czekaj na „pewność”. Umów się na wstępną konsultację — razem ocenimy, czy diagnoza jest wskazana.
Gabinet mieści się przy ul. Wielickiej 57a/32 w Krakowie (drugi gabinet na ul. Bogusławskiego 6), z możliwością umawiania wizyt telefonicznie pod numerem +48 660 905 228 lub w formularzu kontaktowym
Przyjmuję dorosłych i młodzież od 16. roku życia, stacjonarnie w Krakowie.
Beata Sieradzka-Bębnowska — psycholog, psychoterapeuta. Przeprowadzam kompleksowe diagnozy psychologiczne do celów klinicznych, orzeczniczych i sądowych. Stosuję standaryzowane narzędzia diagnostyczne: MMPI-2, WAIS-R, Raven, CVLT, Benton, SCID-5.
